Wat te doen na een overlijden België? Stap-voor-stap gids

Wanneer iemand in België overlijdt, moet een arts het overlijden eerst vaststellen en de overlijdensverklaring opmaken. Bel in noodgevallen 112 of de huisarts. In ziekenhuis, woonzorgcentrum of hospice regelt het personeel dit.

Neem daarna de tijd om afscheid te nemen – meestal kan de overledene enkele uren thuis opgebaard blijven. Verwittig de naaste familie en geef pas daarna een uitvaartonderneming opdracht voor het vervoer. In België verschillen erfbelastingtarieven en formaliteiten per Gewest (Vlaanderen, Wallonië, Brussel).

Voor de komende dagen heeft u tal van documenten van de overledene nodig:

• Identiteitskaart en paspoort
• Geboorte- en huwelijksakte
• Echtscheidingsvonnis of overlijdensakte partner
• Pensioenbericht
• Ziekteverzekeringskaart
• Verzekeringspolissen (leven, ongeval, uitvaart)
• Testament of erfovereenkomst
• Huurcontract, bankafschriften, volmachten
• Lidmaatschappen, abonnementen, contracten

De Wegbegleiter App helpt u alle documenten gestructureerd te verzamelen en veilig op te slaan.

De uitvaart in België vindt meestal plaats doorgaans binnen 6 dagen. U kunt kiezen tussen begrafenis, crematie, zee- of natuurbegrafenis – volg de wensen van de overledene (uitvaartwilsbeschikking, wilsverklaring). Vraag indien mogelijk twee of drie offertes; de kosten liggen doorgaans tussen €3.500 tot €7.500.

De uitvaartondernemer regelt meestal de aangifte bij de ambtenaar van de burgerlijke stand, het vervoer, de kist, de plechtigheid en de bijzetting. Bepaal snel welke vorm van plechtigheid en welke religieuze begeleiding u wenst.

Informeer in de eerste twee weken de volgende instanties:

• ambtenaar van de burgerlijke stand – aangifte van overlijden binnen 24 uur; meerdere overlijdensakten bestellen
• Mutualité / Pensionsdienst (FPD) – pensioenbetalingen stopzetten, overlevingspensioen aanvragen
• Ziekteverzekering – lidmaatschap beëindigen
• Banken – rekeningen worden geblokkeerd tot vaststelling erfgenamen; volmachten controleren
• Levens- en uitvaartverzekering – uitkering aanvragen
• Werkgever, verhuurder, nutsbedrijven, telecom, abonnementen – schriftelijk opzeggen of overzetten
• Belastingdienst – laatste aangifte en eventuele erfbelasting

Het erfrecht in België laat verwerping van de nalatenschap toe – termijn: aanvaarding of verwerping bij de notaris. Een testament moet worden opengemaakt bij de bevoegde instantie. Bij vermoedelijk schuldenoverschot kiest u beter voor aanvaarding onder voorrecht van boedelbeschrijving.

Voor het sluiten van rekeningen, overschrijven van onroerend goed en het opvragen van verzekeringsuitkeringen heeft u een erfrechtverklaring (Erbschein, certificat d'hérédité, akte van erfopvolging) nodig, afgeleverd door een notaris of erfrechtinstantie.

Het volgende overzicht toont de belangrijkste termijnen na een overlijden in België. Druk het af of bewaar het op uw smartphone – zo houdt u, ook tijdens de rouw, een helder plan van wat wanneer moet gebeuren en welke instantie de volgende stap behandelt.

• Direct: arts bellen, noodnummer 112, overlijdensverklaring laten opmaken
• binnen 24 uur: aangifte bij de ambtenaar van de burgerlijke stand
• doorgaans binnen 6 dagen: uitvaart
• 14 dagen: Mutualité / Pensionsdienst (FPD), ziekteverzekering, banken en verzekeraars informeren
• aanvaarding of verwerping bij de notaris: erfenis aanvaarden of verwerpen
• 12 maanden: belastingaangifte en eventuele aangifte erfbelasting

Rouw is een lange weg. Aanvaard professionele steun – huisarts, pastoraal werker, rouwgroepen of psychotherapie helpen het verlies te verwerken. Praktische hulp telt evenzeer: één familielid neemt de administratie op zich, een ander de woning.

De Wegbegleiter App bundelt alle taken na een overlijden in België in één overzichtelijke interface: landspecifieke checklists, voorbeeldbrieven voor bank, Mutualité / Pensionsdienst (FPD) en verzekeraars, herinneringen aan termijnen en een versleutelde noodmap. Zo houdt u tijd voor wat echt telt – afscheid nemen, rouwen, herinneren.

De totale kosten van een uitvaart in België liggen meestal tussen €3.500 tot €7.500. Ze bestaan uit meerdere posten: kist of urne (circa 800 tot 3.000), vervoer, opbaring en plechtigheid (1.500 tot 4.000), kosten van begraafplaats of crematorium (500 tot 4.000), grafmonument en grafonderhoud, plus rouwbrieven en consumpties na de plechtigheid.

Verschillende kanalen kunnen een deel van deze kosten dragen: uitvaartverzekering, een levensverzekering met begunstiging, nabestaandenuitkeringen van Mutualité / Pensionsdienst (FPD) en sociale steun bij bestaansonzekerheid. Vraag altijd twee of drie offertes en controleer de schriftelijke prijsraming van de uitvaartondernemer vóór ondertekening.