Bankrekening van een overledene afsluiten – hoe werkt het?

De Programmawet van 29 december 2006 verplicht Belgische banken om alle rekeningen, effectenrekeningen en kluizen waar de overledene of de langstlevende echtgenoot titularis van was, te blokkeren zodra ze op de hoogte zijn van het overlijden. Ook rekeningen op naam van de langstlevende partner worden geblokkeerd, omdat de bank pas mag betalen aan de wettelijke erfgenamen na attestatie.

Verwittig zo snel mogelijk (binnen 14 dagen) elke bank waar de overledene rekeningen had. Bezorg per aangetekende brief of aan het loket een uittreksel uit de overlijdensakte, uw identiteitskaart en de rekeningnummers. Vraag meteen de lijst van tegoeden op de datum van overlijden – die is verplicht voor de aangifte van nalatenschap. De Wegbegleiter-app (wegbegleiterapp.com) bevat een voorbeeldbrief in het Nederlands.

Sinds 2009 mag de bank aan de langstlevende echtgenoot of wettelijk samenwonende partner maximum de helft van de tegoeden vrijgeven, met een plafond van 5.000 EUR, om dringende kosten te betalen (uitvaart, huur, energie, medische kosten). Overschrijdt u dit plafond, dan verliest u een deel van uw wettelijk erfdeel als sanctie. De uitvaartondernemer kan ook rechtstreeks worden betaald via de geblokkeerde rekening.

Om de volledige rekening vrij te maken heeft de bank een attest van erfopvolging (kantoor Rechtszekerheid) of een akte van erfopvolging (notaris) nodig. Het gratis attest van het Registratiekantoor volstaat als: geen testament, geen huwelijkscontract met bijzondere clausules, geen minderjarige erfgenamen en geen onroerend goed. In de andere gevallen is de notaris verplicht. De notaris rekent gemiddeld 200 tot 500 EUR voor deze akte.

Bij een gehuwd koppel onder wettelijk stelsel wordt de gemeenschappelijke rekening beschouwd als 50% eigendom van elke echtgenoot. Na attestatie krijgt de langstlevende zijn/haar helft plus het erfdeel. Bij feitelijk samenwonenden zonder testament kan de langstlevende volledig zonder aandeel achterblijven – vandaar het belang van tijdige planning. Zie ook de rubriek "Erfenis zonder testament" in de Wegbegleiter-app (wegbegleiterapp.com).

Na de deblokkering kunt u de rekening definitief afsluiten of laten overzetten op naam van een erfgenaam. Vraag een slotafrekening en de fiscale attesten voor het overlijdensjaar. Denk ook aan doorlopende opdrachten (huur, verzekeringen) die tijdig moeten worden stopgezet of overgezet.

Bij online-banken (Argenta, KBC Brussels, ING) verloopt de procedure via het contactcenter en het uploaden van gescande documenten. Ook termijnrekeningen, spaarboekjes en effectenrekeningen volgen dezelfde procedure. Beleggingen in aandelen of fondsen moeten worden gewaardeerd op de dag van overlijden voor de aangifte van nalatenschap.